Nederlands Nieuw-Guinea

Historie Papua.

 

De provincie Papua, het voormalig Nederlands Nieuw Guinea, maakt sinds 1963 deel uit van Indonesië en heette vlak na 1963 ook even Irian Barat (West-Irian).Niet te verwarren met Guinee in Afrika of “Papua New Guinee”, het oostelijk deel van het eiland dat eerder onder Duits, Engels en Australisch gezag stond, maar nu onafhankelijk is.

Hieronder een korte geschiedenis van  Papua. 

Voor een uitgebreide geschiedenis verwijzen wij naar  het boek 'Papoea, een geschiedenis' van Dick Vlasblom, 671 pag., 2004, ISBN 90 5330 399 5.

 De Papoea’s bewonen hun gebied zeker 50.000 jaar, waar zij jagen, vissen en landbouwsystemen ontwikkelen en uitwisselen met de omgeving.

 

De  oorsprong van het woord Papoea kent meerdere lezingen:

1453: Sultan van Tidore beschermt het eiland. De naam Papoea zou ‘afscheiden’ (van Tidore) betekenen.

1526: De Portugezen verblijven er even en noemen het eiland “Ilhas dos Papua’s”, verwijzend naar het Maleise woord “kroeshaar”.

1545: Spanje ontdekt het gebied en noemt het “Nuovo Guinea” omdat de bewoners hen doen denken aan de bewoners van het Afrikaanse “Guinee”.

 

Veroveringen van en oorlog over koloniën:

1605: Ontdekkingstochten Nederlandse Verenigde Oost Indische Compagnie (VOC) naar Molukken en Nieuw Guinea.

1660: De VOC sluit een verdrag met het sultanaat Tidore en erkent de macht van Tidore over Nieuw Guinea. Daarna worden slaven en andere goederen door de VOC uit Nieuw Guinea opgehaald.

1714: Spanje draagt Nieuw-Guinea over aan Nederland volgens het verdrag van Utrecht.

1780: Sultanaat Tidore begint, gesteund door de Engelsen, een guerrillastrijd  tegen de Nederlanders.

1824: Verdeling Indië: Sumatra, Java, de Molukken en West-Nieuw-Guinea gaan naar Nederland. De Engelsen krijgen Maleisië, Singapore en Noord Borneo.

 

Nederlandse periode t/m de Tweede Wereldoorlog:

1828: Nieuw Guinea wordt op 28-8-1828 officieel een Nederlandse kolonie.

1848: Vastlegging grens met het oostelijke Papua New Guinee op 141 graden oosterlengte.

1898: Westelijk Nieuw Guinea wordt opgenomen in Nederlands Indië.

1902: Opening bestuurspost in Merauke.

1905: Vestiging eerste missionarissen in Merauke.

1910: Stichting van Hollandia (nu Jayapura) door Koninklijk Nederlands – Indische Leger.

1942: Japanse troepen bezetten Nieuw Guinea, alleen Boven Digoel en Merauke blijven Nederlands.

1944: 22 april, Amerikaanse leger McArthur vestigt zich bij Sentani/Hollandia. O.a. Nederlands Indië wordt van daaruit bevrijd en Japan wordt veroverd.

1945: Indonesië roept onafhankelijkheid uit. Papoea leiders vragen aan Nederland hun land te ontwikkelen naar onafhankelijkheid.

1949: Alle gebieden in Indië, behalve Nieuw Guinea, worden overgedragen aan Indonesië. Na een ronde tafelconferentie in Den Haag worden de economische banden hersteld.

 

Nederlandse periode na de Tweede Wereldoorlog:

1949-62: Nederlanders ontwikkelen het gebied (infrastructuur, kadervorming, scholing, groei missieposten.)

1952: Indonesië oefent druk uit via infiltraties.

1954-60: Poging via Verenigde Naties tot een oplossing te komen mislukken. Indonesië erkent zelfbeschikkingsrecht Papoea’s niet.

1959: Nederlandse expeditie naar Sterrengebergte: ontdekking grote voorraden kopererts en goud.

1960: Vliegdekschip Karel Doorman  naar Nieuw Guinea, Indonesië verbreekt diplomatieke betrekkingen met Nederland.

1961: Papoea Vrijwilligers Korps wordt opgericht. Parlementair orgaan “Nieuw Guinea Raad” wordt opgericht. Eerste Papoea congres besluit tot onafhankelijkheid onder de naam “West-Papoea” en de vlag de “Morgenster”. Indonesië protesteert.

1962: Akkoord van New York bepaalt dat Nederland moet vertrekken en West-Papoea moet overgedragen aan de VN troepen (UNTEA). Er is een volksstemming afgesproken over al dan niet aansluiting bij Indonesië.

1963: op 1 Mei wordt West Papoea overgedragen aan Indonesië, dat voortaan Irian-Barat (West Irian) heet. De Nieuw Guinea Raad wordt ontbonden, de vlag verboden.

 

Irian Barat / West-Papua onder Indonesië.

1962-69: Veel Papoea’s vluchten naar Nederland (en andere landen).

1965: De OPM (Organisasi Papua Merdeka), organisatie voor een vrij Papoea, wordt opgericht.

1967: Indonesië geeft de Amerikaanse Freeportmijn een concessie voor 30 jaar en zet militairen in  het gebied in.

1969: De volksstemming / Act of free choice wordt gehouden onder 1025 kiesmannen die kiezen voor inlijving bij Indonesië.

1991: Verlenging contract met 30 jaar voor de Freeport mijn.

1999: De liberalere Indonesische president ontvangt 100 Papoeavertegenwoordigers om over mogelijkheden voor meer autonomie te spreken. Het recht op zelfbeschikking wordt geaccepteerd en de “Morgenster” vlag is voortaan toegestaan.

2000: Alle politieke Papoeagevangenen worden vrij gelaten.

2001: Speciale autonomiewet voor de provincie Papua met o.a. instelling Papoea Volksraad en Rechtbank die toe ziet op handhaving van de mensenrechten.

2011-12: Na 10 jaar speciale autonomie is er veel onrust op Papua. De Europese Unie concludeert dat de Automiewet niet werkt. Er blijkt weinig vrijheid te zijn, mensenrechten worden geschonden, de “Morgenster” vlag wordt veelal niet geaccepteerd.

1980-heden (2012): Transmigratie leidt er toe dat per 2010 van de 3.6 miljoen inwoners 49% Papoea is. In 2020 zal dit door transmigratie 29% zijn van 7.2 miljoen inwoners.

1980-heden (2012): 155 maatschappijen hebben voor 15 miljoen hectare langjarige concessies gekregen voor mijnbouw en landbouw. Van de 41 miljoen hectare grond is meer dan 1/3 niet beschikbaar voor ‘leven in en van het oerwoud’ zoals de Papoea’s gewend zijn.

 

 


 

PJNS © 2017 Stichting Papoeajeugd naar school ANBI | CBF | Jaarrekening

Ontwerp Muntz | Bouw en hosting ReveNew